วิธีเขียนบรรณานุกรม รูปแบบสากลสำหรับงานวิชาการ

การจัดทำเอกสารอ้างอิงเป็นขั้นตอนสำคัญของงานวิชาการทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นรายงาน งานวิจัย สารนิพนธ์ หรือวิทยานิพนธ์ เพราะนอกจากจะช่วยแสดงที่มาของข้อมูลที่นำมาใช้แล้ว ยังสะท้อนถึงความถูกต้องทางวิชาการและความรับผิดชอบของผู้เขียนอีกด้วย อย่างไรก็ตาม นักศึกษาและผู้จัดทำงานวิชาการจำนวนไม่น้อยยังมีข้อสงสัยเกี่ยวกับวิธีเขียนบรรณานุกรมที่ถูกต้อง โดยเฉพาะเมื่อแหล่งข้อมูลมีความหลากหลายทั้งหนังสือ บทความ วารสาร เว็บไซต์ และสื่อออนไลน์

บทความนี้จะพาไปดูวิธีเขียนบรรณานุกรมที่ถูกต้อง พร้อมตัวอย่างการอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลประเภทต่าง ๆ เพื่อให้นำไปประยุกต์ใช้กับงานวิชาการได้อย่างมั่นใจ

บรรณานุกรมคืออะไร แตกต่างจากการอ้างอิงทั่วไปอย่างไร

บรรณานุกรมคือการรวบรวมรายชื่อแหล่งข้อมูลทั้งหมดที่นำมาใช้ประกอบการเขียนผลงานวิชาการ โดยจะจัดเรียงไว้ส่วนท้ายของเล่ม ความแตกต่างระหว่างวิธีเขียนบรรณานุกรมกับการอ้างอิงในเนื้อหาคือการให้รายละเอียดที่ครบถ้วนกว่า การอ้างอิงในเนื้อหาจะระบุเพียงชื่อผู้แต่งและปีพิมพ์สั้น ๆ แต่บรรณานุกรมจะบอกถึงชื่อเรื่อง สำนักพิมพ์ และช่องทางการเข้าถึงข้อมูลอย่างละเอียด

รูปแบบ APA คืออะไร

มาตรฐานการอ้างอิงผลงานวิชาการมีหลายประเภท แต่วิธีเขียนบรรณานุกรมที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลายคือรูปแบบสมาคมจิตวิทยาอเมริกันหรือที่เรียกสั้น ๆ ว่า APA พัฒนาขึ้นเพื่อใช้เป็นบรรทัดฐานในการเขียนรายงาน การทำวิจัย และวิทยานิพนธ์ ปัจจุบันมีการปรับปรุงรายละเอียดมาอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของแหล่งข้อมูลใหม่ ๆ อย่างสื่อออนไลน์และฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์

หลักพื้นฐานก่อนเริ่มเขียนบรรณานุกรม

ก่อนเริ่มเขียนบรรณานุกรมควรทำความเข้าใจหลักเกณฑ์พื้นฐานของรูปแบบการอ้างอิงที่ใช้งาน เพื่อให้เอกสารมีความเป็นมาตรฐานและเป็นไปตามหลักวิชาการ

วิธีเรียงชื่อผู้แต่งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ

สำหรับผู้แต่งภาษาไทยให้ระบุชื่อและนามสกุลตามปกติ โดยไม่ต้องใส่คำนำหน้าชื่อหรือตำแหน่งทางวิชาการ ขณะที่ผู้แต่งชาวต่างชาติจะเรียงนามสกุลขึ้นก่อน ตามด้วยอักษรย่อของชื่อจริง เพื่อให้เป็นไปตามรูปแบบการอ้างอิงที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล

การใช้อักษรย่อ จุด เว้นวรรค และเครื่องหมายต่าง ๆ

สัญลักษณ์และเครื่องหมายวรรคตอนมีความสำคัญมากในบรรณานุกรม การจบแต่ละส่วนของข้อมูลเช่นชื่อผู้แต่งหรือปีพิมพ์จะต้องตามด้วยเครื่องหมายมหัพภาคหรือจุดเสมอ และต้องเว้นวรรคหนึ่งเคาะก่อนเริ่มข้อความถัดไปเพื่อความสบายตาในการอ่าน

การระบุปีพิมพ์ สำนักพิมพ์ และครั้งที่พิมพ์

การใส่ปีที่ตีพิมพ์ให้ระบุไว้ในวงเล็บหลังชื่อผู้แต่ง ส่วนข้อมูลครั้งที่พิมพ์จะระบุต่อจากชื่อเรื่องเมื่อมีการตีพิมพ์ตั้งแต่ครั้งที่สองเป็นต้นไป สำหรับข้อมูลสำนักพิมพ์ให้ระบุชื่อองค์กรหรือบริษัทที่จัดพิมพ์โดยไม่ต้องใส่คำว่าจังหวัดหรือประเทศนำหน้า

กรณีไม่พบชื่อผู้แต่งหรือไม่ทราบปีที่พิมพ์

หากแหล่งข้อมูลที่ค้นคว้ามาไม่มีการระบุชื่อบุคคลหรือหน่วยงานผู้เขียน จะอนุญาตให้ขยับชื่อเรื่องขึ้นมาไว้ด้านหน้าสุดแทน ส่วนกรณีที่ไม่ปรากฏปีที่ตีพิมพ์ให้ใช้อักษรย่อแทน โดยภาษาไทยใช้คำว่า ม.ป.ป. และภาษาอังกฤษใช้คำว่า n.d.

รูปแบบการจัดย่อหน้าและระยะบรรทัดตามมาตรฐาน

นอกจากเนื้อหาการอ้างอิงแล้ว การจัดรูปแบบเอกสารก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน โดยบรรทัดแรกของเอกสารอ้างอิงแต่ละรายการจะพิมพ์ชิดขอบซ้าย หากข้อมูลยาวจนต้องขึ้นบรรทัดใหม่ จะต้องตั้งค่าการเว้นย่อหน้าบรรทัดถัดไปให้ร่นเข้ามาเพื่อแบ่งแยกแต่ละรายการให้ชัดเจน

รวมตัวอย่างวิธีเขียนบรรณานุกรมแต่ละประเภท

แหล่งข้อมูลแต่ละประเภทมีโครงสร้างการอ้างอิงที่แตกต่างกันไป โดยมีรายละเอียดดังนี้

1. หนังสือ (Book)

ชื่อผู้แต่ง. (ปีพิมพ์). ชื่อหนังสือ (พิมพ์ครั้งที่). สำนักพิมพ์.

Author(s)’s last name, Initials(s). (Year of publication). Title of book: Subtitle.

Publisher.

2. บทในหนังสือ (Chapters in book)

ชื่อผู้แต่ง. (ปีที่พิมพ์). ชื่อบทหรือตอนในหนังสือ. ใน ชื่อบรรณาธิการ (บ.ก.), ชื่อหนังสือ (น. เลขหน้า).

สำนักพิมพ์.

Author(s)’s Surname, Initials(s). (Year of publication). Title of section: subtitle. In

Editor(s)’s Initial(s). Surname, (Ed.(s.)), Title of book (pp. page number). Publisher.

3. หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book)

ชื่อผู้แต่ง. (ปีที่พิมพ์). ชื่อหนังสือ.(พิมพ์ครั้งที่). สำนักพิมพ์. URL หรือ หมายเลข DOI

Author(s)’s Surname, Initial(s). (Year of publication). Title of book. Publisher. URL or DOI

number

4. บทหรือตอนในหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (Chapter in e-book from database)

ชื่อผู้แต่งในบท. (ปีที่พิมพ์). ชื่อบทหรือตอนในหนังสือ. ใน ชื่อบรรณาธิการ (บ.ก.), ชื่อหนังสือ (น. เลข

หน้า). สำนักพิมพ์. URL หรือ หมายเลข DOI

Author(s)’s Surname, Initials(s). (Year of publication). Title of section: subtitle. In Editor(s)’s

Initial(s) Surname, (Ed.(s.)), Title of book (page number). Publisher. URL or DOI

number

5. บทความในวารสาร (Journal article)

ชื่อผู้แต่ง. (ปีที่พิมพ์). ชื่อบทความ. ชื่อวารสาร, ปีที่(ฉบับที่), เลขหน้า.

Author(s)’s Surname, Initial(s). (Year of publication). Title of article. Title of journal,

Volume(Issue), page number.

6. วิทยานิพนธ์และสารนิพนธ์ (Theses and dissertations)

ชื่อผู้แต่ง. (ปีที่พิมพ์). ชื่อวิทยานิพนธ์หรือสารนิพนธ์. [ประเภทของวิทยานิพนธ์ เช่น วิทยานิพนธ์ปริญญา

ดุษฎีบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์ หรือ วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. ผู้จัดพิมพ์.

Author(s)’s Surname, Initial(s). (Year of publication). Title of thesis or dissertation: subtitle.

[Unpublished Type of degree such as doctoral or master’s thesis or dissertation].

Publisher.

7. เอกสารการประชุม (Conference proceeding)

ชื่อผู้แต่ง. (ปีที่พิมพ์). ชื่อหนังสือประกอบการประชุม. ใน ชื่อบรรณาธิการ (บ.ก.), ชื่อการประชุม (เลข

หน้า), ผู้จัดพิมพ์. URL หรือ หมายเลข DOI

Author(s)’s Surname, Initial(s). (Year of publication). Title of paper. In Editor(s)’s Initial(s)

Surname (Ed.(s.)), Conference Title: Subtitle (page number), Publisher. URL or DOI

number

8. เว็บเพจบนเว็บไซต์ (Web Page on website)

ชื่อผู้เขียน. (ปี, วันที่ เดือน). ชื่อเว็บเพจ. ชื่อเว็บไซต์. URL

Author(s)’s Surname, Initial(s). (Year, month date). Title of webpage. website name. URL

9. โซเชียลมีเดีย (Social Media)

Facebook

ชื่อผู้เขียน. (ปี, วันที่ เดือน). เนื้อหาของโพสต์ 20 คำแรก. [ประเภทของสื่อ เช่น รูปภาพ/ วิดิโอ (หากมี)].

Facebook. URL

Author(s)’s Surname, Initial(s). (Year, month date). Content or caption of the post – up to

the first 20 words. [Description of audiovisuals]. Facebook. URL

ชื่อผู้เขียน. (ม.ป.ป.). ชื่อเพจ [Facebook page]. ชื่อเว็บไซต์ เช่น Facebook. สืบค้นเมื่อ วันที่ เดือน ปี,

จาก URL

Author(s)’s Surname, Initial(s). (n.d.) Page Title [Facebook page]. Site name. Retrieved

Month date, Year, from URL

Twitter

ชื่อผู้เขียน. [@username] (ปี, วันที่ เดือน). เนื้อหาของโพสต์ 20 คำแรก. [ประเภทของสื่อ เช่น รูปภาพ/

วิดิโอ (หากมี)]. [Tweet]. Twitter. URL

Author(s)’s Surname, Initial(s). [@username]. (Year, month date). Content or caption of the

post – up to the first 20 words [Image or Video attached – if needed] [Tweet].

Twitter URL

Instagram

ชื่อผู้เขียน. [@username] (ปี, วันที่ เดือน). เนื้อหาของโพสต์ 20 คำแรก. [ประเภทของสื่อ เช่น รูปภาพ/

วิดิโอ]. Instagram. URL

Author(s)’s Surname, Initial(s). [@username]. (Year, month date). Content or caption of the

post – up to the first 20 words [Photograph or Video]. Instargram. URL

10. วิดีโอจาก YouTube และแหล่งให้บริการวิดีโออื่น ๆ

ชื่อผู้เขียน. [username] (ปี, วันที่ เดือน). ชื่อวิดิโอ [วิดิโอ]. ชื่อเว็บไซต์ที่ให้บริการ. URL

Author(s)’s Surname, Initial(s). [username] (Year, month date). Title of video [Video].

website name. URL

11. หนัง ภาพยนตร์ และซีรีส์ (Films/Videos/TV Shows)

ชื่อผู้อำนวยการสร้าง/ ชื่อผู้กำกับ/ ชื่อผู้แต่ง. (ตำแหน่งทางอาชีพ). (ปีที่เผยแพร่). ชื่อหนัง/ ภาพยนตร์

หรือซีรีย์ [ประเภทของสื่อ เช่น ภาพยนตร์/ VCD / DVD / ซีรีย์/ รายการโทรทัศน์]. ชื่อค่ายที่จัด

ทำ.

Director(s)/ Producer(s)/ Writer(s)’s Surname, Initial(s). (Job title). (Year film was produced).

Title of film: Subtitle [Type of media such as Film/ VCD/ DVD/ Series/ TV

shows]. Production company.

12. หนังสือพิมพ์ แผ่นพับ และจุลสาร

หนังสือพิมพ์ฉบับพิมพ์

ชื่อผู้แต่ง. (ปี, วันที่ เดือน). ชื่อคอลัมน์. ชื่อหนังสือพิมพ์, เลขหน้า.

Author(s)’s Surname, Initial(s). (Year, month date of publication). Title of article.

Newspaper, page number.

หนังสือพิมพ์ฉบับออนไลน์

ชื่อผู้แต่ง. (ปี, วันที่ เดือน). ชื่อคอลัมน์. ชื่อหนังสือพิมพ์, URL

Author(s)’s Surname, Initial(s). (Year, month date of publication). Title of article.

Newspaper, URL

แผ่นพับและจุลสาร

ชื่อผู้แต่ง. (ปีที่พิมพ์). ชื่อของผลงาน [แผ่นพับ/ จุลสาร]. สำนักพิมพ์.

Author(s)’s Surname, Initial(s). (Year of publication). Title of work [Format such as Brochure/

Pamphlet]. Publisher name if distinct from author.

13. การระบุแหล่งที่มาของรูปภาพและตาราง

ชื่อผู้แต่ง. (ปีที่พิมพ์). ชื่อหนังสือ. สำนักพิมพ์.

Author(s)’s Surname, Initial(s). (Year of publication). Title of work [Format such as

Photograph]. Publisher.

ต่อยอดงานวิจัยระดับปริญญาโทและเอก เลือกศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี

การจัดทำรายงาน งานวิจัย และวิทยานิพนธ์ให้มีคุณภาพไม่ได้ขึ้นอยู่กับเนื้อหาเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงความถูกต้องของการอ้างอิงและการจัดทำบรรณานุกรมตามหลักวิชาการอีกด้วย ทักษะเหล่านี้เป็นสิ่งที่นักศึกษาต้องฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะผู้ที่มีเป้าหมายศึกษาต่อในระดับบัณฑิตศึกษา ซึ่งต้องทำงานวิจัยที่มีความเข้มข้นและใช้แหล่งข้อมูลทางวิชาการจำนวนมาก

มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี มหาวิทยาลัยเอกชนที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพของผู้เรียนในทุกมิติ ทั้งด้านองค์ความรู้ การค้นคว้าวิจัย และการจัดทำผลงานวิชาการอย่างเป็นระบบ ภายใต้การดูแลของคณาจารย์ผู้เชี่ยวชาญที่พร้อมให้คำแนะนำตั้งแต่การเลือกหัวข้อ การสืบค้นข้อมูล การวิเคราะห์ผล ไปจนถึงการจัดทำเอกสารอ้างอิงและบรรณานุกรมตามมาตรฐานทางวิชาการ

ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาต่อในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท หรือปริญญาเอก ผู้เรียนจะได้รับการส่งเสริมให้พัฒนาทักษะด้านการวิจัยอย่างรอบด้าน เพื่อสร้างผลงานที่มีคุณภาพ สามารถนำองค์ความรู้ไปต่อยอดในสายอาชีพและสร้างประโยชน์ให้กับสังคมได้อย่างยั่งยืน

สรุปบทความ

วิธีเขียนบรรณานุกรมเป็นทักษะสำคัญที่นักศึกษาและผู้จัดทำงานวิชาการทุกคนควรให้ความสำคัญ เพราะช่วยแสดงที่มาของข้อมูล สร้างความน่าเชื่อถือให้กับผลงาน และเปิดโอกาสให้ผู้อ่านสามารถตรวจสอบหรือศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมจากแหล่งอ้างอิงต้นทางได้อย่างสะดวก การทำความเข้าใจรูปแบบการอ้างอิงที่ถูกต้อง รวมถึงรายละเอียดของแหล่งข้อมูลแต่ละประเภท จะช่วยให้การจัดทำรายงาน งานวิจัย หรือวิทยานิพนธ์มีความสมบูรณ์และเป็นไปตามมาตรฐานทางวิชาการมากยิ่งขึ้น

มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรีพร้อมสนับสนุนผู้เรียนทุกระดับให้ก้าวสู่ความสำเร็จทางการศึกษา ผ่านหลักสูตรที่ทันสมัย การเรียนการสอนที่เน้นการปฏิบัติจริง และการส่งเสริมทักษะด้านการวิจัยอย่างครบวงจร สำหรับผู้ที่กำลังวางแผนศึกษาต่อแต่ยังไม่แน่ใจว่าจะเรียนคณะอะไรดี หรือกำลังมองหาหลักสูตรที่สอดคล้องกับเป้าหมายในอนาคต มหาวิทยาลัยมีคณะและสาขาวิชาให้เลือกหลากหลาย พร้อมคณาจารย์ผู้เชี่ยวชาญที่คอยให้คำปรึกษาด้านการเรียน การทำวิจัย และการพัฒนาศักยภาพทางวิชาการ เพื่อเตรียมความพร้อมสู่การทำงานและการศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้น

• สมัครออนไลน์ : https://bit.ly/bkkthon-blog-footer-aseo-may-2
• Facebook : มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี – BTU Admission
• LINE OA: @bkkthon
• Tel : 098-828-9344

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

หากแหล่งข้อมูลไม่ปรากฏปีที่พิมพ์ควรเขียนอ้างอิงอย่างไร

เอกสารภาษาไทยให้ใส่คำว่า ม.ป.ป. ไว้ในวงเล็บ และเอกสารภาษาต่างประเทศให้ใส่คำว่า n.d. แทนตำแหน่งปีพิมพ์

บรรณานุกรมหนังสือภาษาอังกฤษจำเป็นต้องแปลชื่อเรื่องเป็นภาษาไทยหรือไม่

ไม่ต้องทำการแปลชื่อเรื่องหรือชื่อผู้แต่งเป็นภาษาไทย วิธีเขียนบรรณานุกรมที่ถูกต้องคือการคงภาษาต้นฉบับเอาไว้ทั้งหมด เพื่อให้ผู้อ่านสามารถนำข้อมูลไปค้นหาเอกสารต้นทางได้อย่างถูกต้องแม่นยำที่สุด

การเขียนชื่อผู้แต่งชาวต่างชาติที่มีหลายคนมีหลักการเรียงลำดับอย่างไร

กรณีที่แหล่งข้อมูลมีผู้แต่งชาวต่างชาติมากกว่าหนึ่งคน ให้เรียงรายชื่อผู้แต่งตามลำดับที่ปรากฏในต้นฉบับ โดยขึ้นต้นด้วยนามสกุล ตามด้วยอักษรย่อของชื่อจริง และใช้เครื่องหมายจุลภาค (,) คั่นระหว่างผู้แต่งแต่ละคน สำหรับผู้แต่งคนสุดท้ายให้ใช้เครื่องหมายแอมเพอร์แซนด์ (&) เชื่อมก่อนชื่อ เพื่อให้เป็นไปตามรูปแบบการอ้างอิงมาตรฐาน APA

ตัวอย่าง

ผู้แต่ง 2 คน

Smith, J., & Brown, T.

ผู้แต่ง 3 คน

Smith, J., Brown, T., & Wilson, R.

ผู้แต่ง 4 คน

Smith, J., Brown, T., Wilson, R., & Taylor, M.